Hải quan áp dụng quản lý rủi ro giúp giảm nguồn lực cho xã hội

15:57 | 12/11/2020

(HQ Online) - Khi áp dụng quản lý rủi ro, dữ liệu mà cơ quan Hải quan thu thập được trên nền tảng Thông tư 81/2019/TT-BTC quy định về quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan, việc phân luồng chính xác hơn, giảm nguồn lực cho xã hội.

Quản lý rủi ro để tập trung nguồn lực vào những lô hàng rủi ro cao
Phổ biến quy định mới về quản lý rủi ro đến công chức 19 cục hải quan
Nhiều bước tiến mới của công tác quản lý rủi ro trong hoạt động hải quan
Doanh nghiệp mong muốn tham gia Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật hải quan
Hải quan Quảng Ninh đẩy mạnh đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ, đồng hành, tạo thuận lợi cho DN. (Trong ảnh: Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Móng Cái, Cục Hải quan Quảng Ninh). Ảnh: Quang Hùng
Cơ quan Hải quan áp dụng quản lý rủi ro hiệu quả, phân luồng chính xác (phân luồng Xanh-Vàng-Đỏ), doanh nghiệp giảm đi nguồn nhân lực. Ảnh: Q.H

Doanh nghiệp giảm chi phí

Trưởng Ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh, Viện Quản lý kinh tế trung ương (CIEM), Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Minh Thảo cho biết, ở Việt Nam, ngành Hải quan là ngành đầu tiên áp dụng phương thức quản lý hiện đại dựa trên áp dụng quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo Phó Giám đốc quốc gia, Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ Bradley Bessire, Thông tư 81 là văn bản quy phạm pháp luật đầu tiên quy định về quản lý rủi ro tại Việt Nam. Việc áp dụng quản lý rủi ro không chỉ đảm bảo an ninh thương mại và tạo thuận lợi thương mại, từ đó tạo môi trường thương mại và đầu tư hấp dẫn hơn, dễ dự đoán hơn, mà còn cho phép Tổng cục Hải quan tập trung nguồn lực của mình vào những lô hàng có rủi ro cao.

Tuy nhiên, theo bà Thảo cần minh bạch hơn trong việc áp dụng các tiêu chí để doanh nghiệp nắm được lô hàng của mình như thế nào được phân vào luồng Xanh, luồng Vàng, luồng Đỏ? Qua đó, tạo sự minh bạch thông tin, cũng như tạo ra niềm tin cho doanh nghiệp về việc tuân thủ tốt pháp luật sẽ được tạo thuận lợi hơn trong hoạt động xuất nhập khẩu.

“Có thể nói, việc cải cách của cơ quan Hải quan sẽ tạo động lực, tạo cơ hội, tạo tiền lệ tốt để các bộ, ngành điều chỉnh chính sách, áp dụng các biện pháp thực hiện quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ đối với lĩnh vực quản lý. Với những biện pháp quản lý của ngành Hải quan đang triển khai, nhất là minh bạch hơn về các nhóm tiêu chí, thông tin, doanh nghiệp tiếp cận được thông tin sẽ tạo ra niềm tin, tạo động lực để họ tuân thủ pháp luật tốt hơn”, bà Nguyễn Minh Thảo cho biết thêm.

Giám đốc Công ty Delta International Trần Đức Nghĩa cho biết, việc ban hành Thông tư 81 là một bước tiến của ngành Hải quan, đem lại lợi ích không chỉ cho cộng đồng doanh nghiệp và cũng cho chính cơ quan Hải quan. Cụ thể, trong năm 2018, các doanh nghiệp đã đăng ký hơn 11 triệu tờ khai xuất nhập khẩu. Với số lượng tờ khai lớn, nếu không áp dụng quản lý rủi ro để phân luồng thì nguồn lực của xã hội tiêu tốn vào trong hoạt động thủ tục hải quan sẽ rất lớn.

Khi áp dụng quản lý rủi ro, dữ liệu mà cơ quan Hải quan thu thập được trên nền tảng Thông tư 81, việc phân luồng trở nên chính xác hơn, giảm nguồn lực cho xã hội.

Việc áp dụng quản lý rủi ro ra đời kể từ khi cơ quan Hải quan chuyển đổi từ khai báo hải quan giấy sang khai báo hải quan điện tử.

“Hàng năm, thực hiện khai báo từ 35.000 đến 40.000 tờ khai, doanh nghiệp dành quá nhiều nguồn nhân lực vào hoạt động này. Mặt khác, doanh thu từ hoạt động khai thuê hải quan chỉ chiếm dưới 10%, tương ứng có khoảng 30-40 người thực hiện công việc này, tức là, mỗi ngày thực hiện 100 tờ khai. Chính vì vậy, khi cơ quan Hải quan chuyển đổi từ khai báo hải quan giấy sang hải quan điện tử dựa trên áp dụng quản lý rủi ro hiệu quả, phân luồng chính xác (phân luồng Xanh-Vàng-Đỏ), doanh nghiệp giảm đi nguồn nhân lực”, ông Trần Đức Nghĩa cho biết thêm.

Ông Trần Đức Nghĩa dẫn chứng, nếu lô hàng được phân vào luồng Đỏ thì doanh nghiệp sẽ phát sinh nhiều chi phí. Để cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra, doanh nghiệp phải làm việc với kho, bãi để chuẩn bị hàng hóa, kèm theo là rất nhiều công tác hành chính, chi phí phát sinh.

Nâng cao năng lực thực thi

Bà Nguyễn Minh Thảo nhận định, khi tham gia hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp chịu nhiều tác động từ các quy định của cơ quan quản lý chuyên ngành. Nếu các cơ quan quản lý chuyên ngành không áp dụng quản lý rủi ro, thì vô hình trung sẽ khiến những cải cách, thay đổi của cơ quan Hải quan chỉ là bước tiến rất nhỏ. Bởi vì nếu không áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý chuyên ngành thì tất cả các lô hàng phải kiểm tra chuyên ngành sẽ được phân vào luồng Vàng, luồng Đỏ.

“Tới đây, khi áp dụng quản lý rủi ro, việc tuân thủ, thực thi của cán bộ, công chức cũng cần được chú trọng hơn. Bởi vì, khi áp dụng những nguyên tắc tốt, quy định tốt, nếu như hoạt động thực thi không tốt thì sẽ làm giảm hiệu quả của các quy định chính sách tốt. Song song với việc thực hiện quản lý rủi ro nâng cao tính tuân thủ của doanh nghiệp, cũng cần nâng cao trách nhiệm của cán bộ thực thi công vụ”, bà Nguyễn Minh Thảo nhấn mạnh.

“Tổng cục Hải quan sớm triển khai Hệ thống phần mềm trên nền tảng Thông tư 81. Những gì doanh nghiệp mất đi sẽ nhỏ hơn nhiều những gì doanh nghiệp nhận lại, doanh nghiệp xứng đáng bỏ thời gian để thực hiện những yêu cầu của cơ quan Hải quan theo đúng tinh thần của Thông tư 81”, ông Trần Đức Nghĩa mong muốn.

Tại Hội thảo phổ biến quy định pháp luật mới về áp dụng quản lý rủi ro, cán bộ, công chức tại 35 cục hải quan tỉnh, thành phố; cộng đồng doanh nghiệp được tiếp thu nhiều nội dung quy định tại Thông tư 81/2019/TT-BTC quy định quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan.

Cụ thể, điểm mới đầu tiên, quan trọng là bổ sung thêm đối tượng đánh giá tuân thủ pháp luật, cũng như đánh giá mức độ tuân thủ đối với người khai hải quan. Trước đây, đối tượng điều chỉnh chỉ là doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu, quá cảnh. Mặt khác, cơ quan Hải quan công khai tiêu chí phân loại mức độ tuân thủ, mức độ rủi ro người khai hải quan và kết quả phân loại mức độ tuân thủ của người khai hải quan để doanh nghiệp nắm, thực hiện, tránh được sai sót, vi phạm trong quá trình làm thủ tục hải quan.

Bên cạnh đó, phân loại mức độ tuân thủ được phân thành 5 mức; mỗi mức người khai hải quan được đánh giá phân loại theo một mức độ tuân thủ duy nhất và công khai để doanh nghiệp nắm bắt thực hiện.

Quang Hùng